ئه‌و نووسه‌ره‌ به‌ڕێزانه‌ی له‌م ماڵپه‌ڕه‌دا ده‌نووسن یاخود ئه‌و به‌ڕێزانه‌ی له‌ده‌سته‌ی ڕاوێژکاریدان تێکڕا خه‌ڵکانی پسپۆر و هه‌ڵگری بڕوانامه‌ن له‌بواری سایکۆلۆژیا و پزیشکیی ده‌روونیدا ، له‌وانه‌ پزیشکانی ده‌روونی .. مامۆستایانی زانکۆ .. توێژه‌رانی ده‌روونی . ئه‌گه‌رچی هه‌ریه‌ک له‌بواری خۆیدا کار ده‌کات و هیچ دامه‌زراوه‌یه‌ک نیه‌ ئه‌م پۆله‌ خه‌ڵکه‌ پسپۆره‌ کۆبکاته‌وه‌ ، به‌ڵام هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی و خۆشه‌ویستی بۆ گه‌ل و وڵات هه‌ریه‌ک له‌جێی خۆیه‌وه‌ و خۆبه‌خشانه‌ به‌شداری له‌م ماڵپه‌ڕه‌دا ده‌کات .

په‌یوه‌ندی

خۆشحاڵ ده‌بین به‌هه‌موو پێشنیار و بابه‌ته‌كانتان.
ده‌توانن له‌ڕێگای ئه‌م خشته‌ی په‌یوه‌ندییه‌وه‌ په‌یوه‌ندیمان پێوه‌بگرن یان بابه‌ته‌كانتان بنێرن به‌ڕاسته‌وخۆ. تكایه‌ هه‌ربابەتێك ده‌نێرن ده‌بێت به‌ یونی‌کۆد نوسرابێت. بێجگە لەیونی‌کۆد هیچ فۆنتێکی تری داتاشراوی عەرەبی و فارسی بەیاسایی ناناسرێت.
بۆ دابه‌زاندنی ته‌خته‌كلیلی كوردی ته‌ماشای ئێره‌بكه‌.
گه‌ر بابه‌ته‌كه‌ت نوسیوه‌ به‌هه‌رفۆنتێكی تری نایاسایی لێره‌ وه‌ریان گێڕه بۆسەر یونی‌کۆد‌.
له‌گه‌ڵ ئه‌وپه‌ڕی ڕێزماندا.
دەستەی بەڕێوبەرایەتی ماڵپەڕی دەرونناسی
بۆزیاترزانیاری كلیكی ما لبه‌ره‌كه‌مان بكه‌ دەروونناسی
info@derunnasy.com
S.siwaily@Gmail.com

كتیبخانه ی گشتی سلیمانی، رۆزی ١٣-١٠-١٩٤٤ دا مه زراوه، سه ره تا له گه ره كی سابونكه ران بووه.
بۆ دامه‌زراندنی بیره‌میردی نه‌مر له‌ رۆزنامه‌ی (زین) دا بانگه‌وازی كردنه‌وه‌ی كتیبخانه‌كه‌ی كردووه‌.
له‌سالی ١٩٦٤ دا ئه‌م بینایه‌ی ئیستا دروستكراوه‌، بۆ قۆناغی ئه‌وسه‌رده‌مه‌ زۆر باش بوو، به‌لام باش ئه‌وه‌ی شاری سلیمانی وه‌ك بایته‌ختی رۆشنبیری گه‌شه‌ی سه‌ندووه‌زانكۆو جه‌ندین به‌یمانگاو ده‌یان قوتابخانه‌و خویندگای تیا دامه‌زراوه‌و جه‌ندین ده‌زگای رۆشنبیری تیادا دروستكراوه‌، بۆیه‌بیویستی كردووه‌ كتیخانه‌یه‌كی هاوچه‌رخ بۆ خزمه‌تكردنی بزوتنه‌وه‌ی رۆشنبیریی له‌ شاره‌كه‌داو بۆ وه‌لامی خواستی خوینه‌رو خویندكاران هه‌بیت.
به‌سوباسه‌وه‌، به‌ریز د.به‌رهه‌م ئه‌حمه‌د ساله‌ح سه‌رۆكی حكومه‌تی كوردستان له‌ریگای برۆزه‌ تایبه‌ته‌كانه‌وه‌ برۆزه‌ی فراوانكردن و نۆزه‌كردنه‌وه‌ی كتیبخانه‌ی گشتی و ده‌وله‌مه‌ندكردنی له‌ رووی كه‌ره‌سته‌وچابكراوه‌وه‌ گرته‌ئه‌ستۆوئه‌برۆزه‌ گرنگ و هه‌مه‌لایه‌نه‌ له‌كۆتایی سالی ٢٠٠٢ تامانگی حوزه‌یرانی ٢٠٠٤ ی خایند.
ئه‌م كتیبخانه‌یه‌ زیاتر له‌ ٥٠٠٠٠ كتیب له‌خۆ ده‌گریت.

سالى ١٩٧٩ له سه ر رووبه رى ١٦٨٨٠ مه تر دوجا له ناوه ندى شار له لا يه ن رزيمى ر وخاوى به عس دروستكراوه، بو كو نترول كردنى شارى سليمانى و ده وروبه رى كه له ٣ به شى سه ره كى بيكها تبوو٠
١- ئاسايشى سياسى
٢- ئا سا يشى ئا بورى
٣- ئاسايشى جاوديرى جابه مه نى
دواى رابه رين بوو به شوينى نيشته جى بوونى ئاواره كانى كه ركوكوك تا سال ١٩٩٦، باشان برياردرا ئه م شوينه بباريزرى دواى ئه وه ى جيكه بو ئا وا ره كان دابين كرا، ئه منه سوره كه وه ك موزه خانه نا سينرا.
به شه سه ره كى يه كا نى موزه خا نه كه
زيندانه كان (زيندانى به كو مه ل، ئينفرادى، زنان، منا لان)
به شى ئه شكه نجه
به شى نما يش كردنى وينه كا نى ئه رشيفى به عس
موزه خا نه ى كه لتورى
موزه خانه ى جورى ئه و مينا نه ى له كوردستان جينراون
هوليكى سينه ما بو نما يشى فليمى ديكتاتورى
هولى ئه نفال و ديها ته روخاوه كان
هولى هه له بجه
كه له رى بو نما يش كردنى بيشانكه ى هو نه ر ى

مۆزەخانەى سلێمانى
مۆزەخانەى سلێمانى لە (١٤تەموزى١٩٦١) دامەزراوە سەرەتا لە خانوویەکى بچووکى گەڕەکى شۆڕشدا بوو، لەساڵى ١٩٨٠ گواسترایەوە بۆ ئەم بینایەى ئێستاى.
یەکەم بەڕیوەبەرى مۆزەخانەى سلێمانى خوالێخۆشبوو (ڕەفیق فەتحوڵا) بوو. مۆزەخانەى سلێمانى پارچە ئاسەوارى سەردەمە جیاوازەکانى کوردستان و میسۆپۆتامیا لەخۆ دەگرێت. لەسەر ئاستى عێراقدا بە دووەم مۆزەخانە دادەنرێت.

Sulaimani Museum

The sulaimani museum is an archaeological museum founded in (July/1961) in a small house in the Shorsh quarter of Sulaimani. In 1980 the museum moved to its current premises on Salim Street. As the second largest museum in Iraq, its collections span the entire Mesopotamian civilization and include unique objects from the Neolithic the Ottoman periods.

کتێبخانەى به درخان دهۆک لە ڕێکەوتى (٢٢-٤-١٩٩٨) بەردى بناغەکەى دانرا لە لایەن یەکێک لە بنەماڵەى بەدرخانەکان لە یادى ١٠٠ ساڵەى دامەزراندنى یەکەم ڕۆژنامەى کوردى کە لە قاهیرەى پایتەختى میسر دەرچووە .
لە ڕێکەوتى (٩-١١-١٩٩٩) باڵەخانەى کتێبخانە تەواو بوو لەلایەن بەڕێز [نێچیرڤان بارزانى]یەوە کرایەوە .
ئەم کتێبخانەیە لە هه شت بەشى سەرەکى پێکهاتووە :
١ـ بەشى مناڵان.
٢ـ بەشى تەجلیدکردنى کتێب.
٣ـ بەشى خۆیى کتێبخانە.
٤ـ بەشى فەهرەست و پۆلێنکردن.
٥ـ بەشى ئینتەرنێت.
٦ـ بەشى ڕۆژنامە و گۆڤار.
٧ـ بەشى ژیدەر و سەرچاوە.
٨- كافتريا.
کتێبخانە خاوەنى نزیکەى (٣٧٠٠٠) کتێبە بێجگە لە ڕۆژنامە و گۆڤارەکان.

ماڵپەرەکەمان هەستا بە سازدانى گەشتێک بۆ پارێزگاکانى هەرێمى کوردستان و سەردانکردنى شوێنەوارە مێژوویەکان و هاوینەهەوارەکان کە بە ڕاستى خاوەنى چەندەها هاوینە هەوار و شوێنەوارى مێژوویى جوانە، بەڵام ئەوەى جێى سەرنجى ماڵپەرى ڕێبەرى کوردى بوو بینینى پیسى و خۆڵ و خاشاکێکى زۆر بوو لە هاوینە هەوارەکان کە بەهۆى فڕێدانى پاشماوەى خواردن و خواردنەوەکانى گەشتیارانەوە لە هەموو سەیرانگاکان کۆبوبوەوە و تابلۆیەکى ناشرینى لەو جێگایانەدا دروست کردبوو کە بە ڕاستى جێگاى داخە.
لەبەر ئەوە داوا لە هەر گەشتیارێکى بەڕێز ئەکەین کە پاک و خاوێنى ئەو هاوینە هەوار و سەیرانگایانە ڕابگرن لەکاتى گەشتکردنیان بۆیان تــــاوەکو سیحرى جوانى و سەرنجراکێشى ئەو شوێنانە بە پاشماوەى خواردن و خواردنەوەکانیان نەشێوێنن و جێگاکانى حەوانەى خۆیان و هاوڵاتیان وێران نەکەن بە دەستى خۆیان.
ئێمە وەکو ماڵپەرى ڕێبەرى کوردى مەبەستمان لەوەیە بەیەکەوە ئاگادارى خاک و نیشتمانى خۆمان، چونکە ئەگەر ئێمە خۆمان ڕێز لە خاک و نیشتمانمان نەگرین، ئەى کێ ڕێزى دەگرێت، بە تایبەتیش ئەو گەشتیارانەى لە ناوەڕاست و باشوورى عێراق ئەمڕۆ لە ناوچە گەشتیارەکانى کوردستانى ئێمە گەشت دەکەن چ باکیان پێیەتى خاوێن و جوان بمێنێتەوە یان نا.
بــــا پێکەوە نەوەکانمان لەسەر ئەوە پەروەردە بکەین کە هیچ جۆرە خۆڵ و خاشاکێک فڕىِ نەدەینە سەر ئەو دەشت و هەرد و کێوە زیندووانە و بەدەستى خۆمان لە دەستى خۆمانى نەدەینخواردنەوەکانیان نەشێوێنن و جێگاکانى حەوانەى خۆیان و هاوڵاتیان وێران نەکەن بە دەستى خۆیان.
ليره دانابى وينه ى كوردستان ناشرين كريت به لكو نامه يه ك بيت بو با را ستنى سروشتى كوردستان له لايه ن هاوولاتيانى كوردستان به كشتى و حكومه تى هه ريمى كوردستان به تا يبه تى. ئه م ديمه نه ى ده يبينن به شيكه له سه يرانكاكانى كوردستان كه جوان ني يه هه مووى بيشان بدريت. بيويسته حكومه ت باج له كه شتيارى ده ره كى وه ركيت بو باكزكردنه وه يان وه هه موو هاوولاتيه كى كورديش رينماى باك و خاوينى سه يرانكاكان بكات.

لەگەڵ ڕێزى ماڵپەرى ڕێبەرى کوردى