ڕه‌گ و ڕه‌چه‌ڵه‌ك و نه‌ژادی كورد


به‌شی یه‌كه‌م

میلله‌تی كورد وه‌كو میلله‌تێك كه‌ له‌ سه‌ده‌ دێرینه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌ و به‌ درێژایی مێژوو هه‌ر له‌ سه‌رده‌می پێش مه‌سیحه‌وه‌ تــــا چه‌رحی نوێی مێژوو ناوی ئه‌م میلله‌ته‌ له‌ زۆر دیكۆمێنت و نووسراودا هه‌یه‌ كه‌ باس له‌ مێژوو و ڕه‌چه‌ڵه‌ك و نه‌ژادی ئه‌م میلله‌ته‌ ده‌كات, وا له‌م چه‌ند دێڕه‌ی خواره‌وه‌ دا پوخته‌یه‌كی ئه‌م بـــاسه‌ ده‌خه‌ینه‌ ڕوو:

قه‌ڕال لاگاشه‌ ئاداد ناراری نزیكه‌ی (٢٤٠٠) ســـاڵ پ . ز بــاســــی تیره‌ی (كـــاردا ) كردووه‌, ( كه‌میل ســین)ی پاشای (ئــــور) له‌ (٢٢٠٠) ســـاڵ پ . ز, ســه‌ر زه‌مینی كاردای به‌ (میرڤردنز) سپاردووه‌. و له‌ ساڵی (١٣٧٠پ .ز) (شــوبی لكمبه‌)ی پاشای هیتت ناوی تیره‌یه‌كی به‌ (گورده‌) هێناوه‌, و له‌ نووسراوه‌ كانی ئاشوریه‌كانیشدا ناوی ده‌شتی كاردا و تیره‌ی كورتیه‌ و كورتی بردووه‌.سه‌ره‌ڕای ئه‌مانه‌ش له‌ ساڵانی (٤٠٠ پ .ز) گه‌زنه‌فۆنی مێژوونووسی یۆنانی كاتێك به‌ فه‌رمانده‌ی ده‌ هه‌زاره‌كه‌ هاته‌ دۆڵه‌كانی زاخۆ نــــزیك كێوی جوودی, تووشی میلله‌تی كاردۆ بووه‌ و پاشاكه‌یان ناوی (ئورونتاس) بووه‌, له‌ ســاڵه‌كانی ( ٣٣٤ی پ .ز) كاتێك ئه‌سكه‌نده‌ری مه‌قدۆنی هێرشی كرده‌ سه‌ر ئێران میلله‌تی كورد له‌ ڕیزی له‌شكره‌كانی داریوشدا بووه‌, نووسه‌ری ئه‌سكه‌نده‌ر نامه‌ كه‌ ناوی (ئارستۆفلس) بوو له‌گه‌ڵ ئه‌سكه‌نده‌ردا بوو ده‌ڵێت :
كاتێك دارا بیستی ئه‌سكه‌نده‌ر دێت , ســی هه‌زار پیاده‌ و ســـی هه‌زار سواره‌ی نارده‌ ئه‌وبه‌ری چه‌می پینارۆس تاوه‌كو پێشی له‌شكری مه‌كدۆنیه‌كان بگرن.به‌و شێوه‌یه‌ شه‌ست هه‌زار كورداك پشتی مكدۆنیه‌كانیان گرت, كورداك تایفه‌یه‌كن له‌ باشـــووری ده‌ریاچه‌ی وان ده‌ژین . ده‌توانین بڵێین ئه‌م كاردا و كورت و كورداكانه‌ كلیلی ڕه‌چه‌ڵه‌كی میلله‌تی كوردی ئه‌مڕۆ بن.
به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی مێژوو ناوچه‌ و ئه‌رزی كورده‌كانی له‌ ناوچه‌كانی سه‌رووی دیجله‌ و فرات و كێوی جوودی ژیاون و ئارامیه‌كان به‌م ناوچانه‌یان وتووه‌ كــازاتا, كاردو
مێژوونووسان ده‌ڵێن له‌ دوای تۆفانه‌كه‌ی كه‌شتیه‌كه‌ی نوح و له‌نگه‌ر گرتنی له‌ كێوی جودی یه‌كه‌م گوند كه‌ سه‌ر له‌نوێ‌ ئاوه‌دان بوه‌ته‌وه‌ ناوی (بقردا)یه‌ له‌ نزیك كێوی جودی.
به‌ بۆچوونی (سترابوون) به‌ ناوچه‌كانی نێوان موش و دیاربه‌كر وتراوه‌ (كاردۆ) , هه‌روه‌ها (سێر مارك سایس)یش ده‌ڵێت : له‌ سه‌ده‌كانی (٦٠٠ پ . ز) تایفه‌ی (كوردوین) له‌ ناوچه‌كانی نێوان دیار به‌كر و زێی گه‌وره‌دا ده‌ژیان, هه‌ندێك پێیان وایه‌ كه‌ ناوی كێوی جوودی له‌ ناوی تایفه‌ی گۆتیه‌كانه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌ كه‌ به‌ر له‌ مێژوو له‌و ده‌وروبه‌ره‌ ژیاون.كه‌ ووشه‌كه‌ مانای قاره‌مان و جه‌نگاوه‌ری كورد بووه‌, به‌م پێیه‌ش ئه‌و گونده‌ی كه‌ نزیك ئه‌م كێوه‌ بووه‌.

ئـــــــاڵاكـــــه‌م


هۆنراوه‌ : قانع


ئـه‌ی ئاڵای به‌رزی سێ‌ ڕه‌نگی جوان
هه‌ر شه‌كاوه‌ بێ, تــا ئاخر زه‌مان
تۆ یادگاری سه‌لاحه‌دینی
خوا كۆمه‌كت بێ‌ چه‌نده‌ شیرینی
كوردان به‌بێ‌ تۆ چه‌شنی ئه‌سیر بوون
له‌ناو زیندانا به‌ندی زنجیر بوون
لاوی كوردستان هیممه‌تی نوان
كه‌تۆی هه‌ڵكدوو زنجیری شكان
كه‌ریم خانی زه‌ند, بابا ئه‌رده‌ڵان
فیداكاری تۆن به‌ دڵ و به‌ گیان
سووریت نیشانه‌ی شه‌هیدانمانه‌
سه‌وزیت نیشانه‌ی ده‌خڵ و دانمانه‌
سپیت نشانه‌ی ئاشتی ووڵاته‌
ڕۆژی ڕووناكی ڕێگه‌ی نه‌جاته‌
گه‌نمت یانێ‌ های كورده‌ بزانه‌
نانی خۆت مه‌نێ‌ ده‌ستی بێگانه‌
قه‌ڵه‌مت مانای تاڕۆژی مردن
تێكۆشن له‌ ڕێی زانین و خوێندن
ئیتر هه‌ربژی ئاڵای كوردستان
هه‌ر پایه‌دار بێ, تا چه‌رخی ده‌وران

مالكی رۆله‌كانی كوردستان نه‌خه‌وتوون تا تۆ بتوانی ئالای كوردستان له‌ خانه‌قین یان هه‌ربستیكی كوردستان داگری ئه‌وه‌ پارویه‌كی زۆرگه‌وره‌یه‌ به‌ تۆ قوت نادرێ

یادی‌ ٦٧ ساڵه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ كتێبخانه‌ی‌ گشتی‌ سلێمانی‌


ئه‌مرۆ یادی‌ ٦٧ ساڵه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ كتێبخانه‌ی‌ گشتی‌ سلێمانی‌ ده‌كرێته‌وه‌
ئه‌مرۆ (پێنجشه‌ممه‌) یادی‌ ٦٧ ساڵه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ كتێبخانه‌ی‌ گشتی‌ سلێمانییه‌ و بڕیاره‌ رێوڕه‌سمێك بۆ ئه‌و یاده‌ به‌ڕێوه‌بچێت.
به‌پێی‌ راگه‌یه‌ندراوێكی‌ كتێبخانه‌ی‌ گشتی‌ سلێمانی‌ كه‌ وێنه‌یه‌كی‌ بۆ (سبه‌ی‌) نێردراوه‌، بڕیاره‌ سه‌عات ١١ ی‌ پێشنیوه‌ڕۆی‌ سبه‌ینێ‌ (پێنجشه‌ممه‌) رێوڕه‌سمی‌ یادی‌ ٦٧ ساڵه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ كتێبخانه‌ی‌ گشتی‌ سلێمانی‌ و هاوكات یادی‌ سێیه‌مین ساڵڕۆژی‌ بڵاوكراوه‌ی‌ (ئاسۆی‌ كتێبخانه‌) له‌ هۆڵی‌ كتێبخانه‌ بكرێته‌وه‌.
هه‌ر له‌و رێوڕه‌سمه‌دا بڕیاره‌ هۆڵی‌ مامۆستا (محه‌مه‌دی‌ مه‌لا كه‌ریم) ئه‌دیبی‌ كورد بكرێته‌وه‌.

شۆفیریكی كورد!! تۆ به‌مه‌ئه‌له‌ی شۆفیر؟


Error
This video doesn’t exist

تكایه‌ سه‌رنجی خۆت بنووسه‌ به‌شیوه‌یه‌كی شارستانیانه

شـــاری كه‌ركوك – كاركۆك


شاری كه‌ركوك یه‌كێكه‌ له‌ شاره‌ جوان و قه‌شه‌نگه‌كانی باشووری كوردستان و ده‌كه‌وێته‌ نێوان هێڵی پــانی (٣٤,٦-٣٦)ه‌وه‌, مێژووی ئه‌م شاره‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ چاخی به‌ردین, كه‌ به‌ڵگه‌كانی هه‌ندێ‌ له‌ ناوچه‌كانی ئه‌م شاره‌ ڕاستی ئه‌م باسه‌مان بۆ ئه‌سه‌لمێنن, كه‌ هه‌ر له‌سه‌ر ده‌مه‌كانی به‌ردینه‌وه‌ ئاوه‌دانی له‌م ناوچه‌یه‌دا هه‌بووه‌ و مرۆڤ فێری نیشته‌جێ‌ بوون و كۆمه‌ڵگا دروست كردن بووه‌ و كاری كشتوكاڵ و ئاژه‌ڵداری كردووه‌, به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌م باسه‌ ئه‌وه‌یه‌ له‌ ناوچه‌ی برده‌ بلكه‌ كه‌ دوو كیلۆمه‌تر و نیو له‌ باكوری شارۆچكه‌ی چه‌مچه‌ماڵه‌وه‌ شتوممه‌كیان دۆزیوه‌ته‌وه‌ كه‌ پێشبینی ده‌كه‌ن ئه‌و شوێنه‌یان وه‌ك وه‌رشه‌یه‌ك یان گه‌نجینه‌یه‌ك به‌كارهێنا بێت و جیاواز له‌مه‌ش له‌ باكوری ڕۆژهه‌ڵات ئاسه‌وار دۆزراونه‌ته‌وه‌, و هه‌روه‌ها گوندی چه‌رمۆ كه‌له‌سر گردۆلكه‌یه‌كه‌ به‌ به‌رزی (٢٣ پێ‌) كه‌ نزیك شارۆچكه‌ی چه‌مچه‌ماڵه‌ به‌ هه‌مان شێوه‌ ئاسه‌واری مرۆڤ و ژیانی تێدایه‌ كه‌ (١٠)چینی یه‌كه‌می ژێره‌وه‌ی وا مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێت بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ژیانی چاخی به‌ردینی كۆن كه‌ ته‌ور و داس و شه‌ن و ده‌ستاریان به‌كار هێناوه‌ بۆ خۆراك كوتان, خه‌ڵكی ئه‌م گونده‌ مرواری اه‌ قوڕ دروستكراویان به‌كارهێناوه‌ بۆ خۆ ڕازاندنه‌وه‌ و بازنی له‌ مه‌ڕمه‌ڕ دروستكراو و هه‌روه‌ها مردووشیان له‌ ژێر خانووه‌كانیاندا شاردۆته‌وه‌ كه‌ وا ده‌گه‌یه‌نێت گوندی چه‌رمۆ مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ (٦٥٠٠) ساڵ پــێش زایــین , به‌ درێژایی مێژوو شاری كاركۆك زۆر ڕووداوی داگیركاری و جه‌نگی به‌سه‌ر هاتووه‌ و له‌ سه‌رده‌می پێش زاییندا ده‌سه‌ڵاتی ئه‌كه‌د و سۆمه‌ریه‌كان به‌ ته‌واوی له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ته‌كانی وه‌ك ئه‌شكانی و گۆتی و عیلام بوون بۆ ماوه‌ی زیاتر له‌ پێنج سه‌ده‌ كه‌ گشتیان ده‌وڵتی كورد نه‌ژاد بوون و سنووری ده‌سه‌ڵاتیان به‌ نزیكه‌یی له‌ كه‌نداوه‌وه‌ تــــا ده‌ریای سپی بووه‌ و ئه‌نادۆڵ و زه‌هاو و میزۆپۆتامیاشیان له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتدا بووه‌.خاكی ئه‌م شاره‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به‌پیته‌ بۆ كشتوكاڵی و به‌ سامانی سروشتی ژێر زه‌ویش ده‌وڵه‌مه‌نده‌, له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ ئه‌مڕۆش له‌ عێراقی فیدراڵدا پێی ده‌وترێت ناوچه‌ی مادده‌ی (١٤٠) كه‌ كورده‌كان ده‌ڵێن خاكی كوردانه‌ به‌ به‌ڵگه‌وه‌ و توركمان و عه‌ره‌به‌كانیش ده‌ڵن خاكی ئێمه‌یه‌.

قه‌ڵای شێروانه‌


ئه‌م قه‌ڵایه‌ ئه‌كه‌وێته‌ شارۆچكه‌ی كه‌لاره‌وه‌, و ته‌مه‌نی ئه‌م قه‌ڵایه‌ زیاتر له‌ 150 ساڵه‌ و له‌سه‌ر ده‌ستی مه‌حمود پاشـــای جاف دروستكراوه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌می عوسمانیه‌كاندا والی ناوچه‌كه‌ بووه‌ , و له‌ ساڵی 1998 نۆژه‌نكراوه‌ته‌وه‌. و ئه‌مڕۆش ســاڵانه‌ گه‌شتیارێكی زۆر ڕوو له‌و شارۆچكه‌یه‌ ده‌كه‌ن به‌ مه‌به‌ستی بینینی ئه‌و قه‌ڵایه‌.

The Citadel Shirwana is located in Kalar City and is the second most famous in Kurdistan after Erbil Citadel. The age of this citadel is not known yet but we do know that it is over 150 years and at a time when King of Jaff was in power during the Osmania Empire. The Citadel was renovated In 1998 by the Kurdish Government and has many visitors. The desgin is very smart and the it is easily seen when you drive to Kalar City. Kurdish Guide looks forward to more information about the Citadel in the future.

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your own website, free on WordPress.com.Create your own website.
Start free